TECHNIKA I NAUKA nr 73

OSTATNIE WYDARZENIA
(reminiscencje)

MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWA POLSKIEGO UNIWERSYTETU NA OBCZYŹNIE (PUNO)

POD AUSPICJAMI ŚWIATOWEJ FEDERACJI STOWARZYSZEŃ POLSKICH KOMBATANTÓW
pt.:

GENERAŁ W. ANDERS: ŻOŁNIERZ I PRZYWÓDCA WOLNYCH POLAKÓW NA UCHODŹSTWIE

Cel konferencji był dwojaki. Pierwszym zamierzeniem było, aby w roku Generała Andersa - uczcić pamięć wielkiego dowódcy, polityka i społecznika w momencie, kiedy jego ostatni żołnierze są jeszcze z nami i mogą wziąć udział w konferencji jako uczestnicy i świadkowie wojennych oraz powojennych lat jego działalności. Londyn i Wielka Brytania są miejscem szczególnie odpowiednim do takiego spotkania i celebracji, bowiem generał Anders tu właśnie doprowadził wielu swoich żołnierzy i ich rodziny, a także na tym terenie działał społecznie aż do śmierci, w przeświadczeniu, że odpowiedzialność za losy tych, którzy z nim razem walczyli o wolność Ojczyzny i o przetrwanie wizji silnej, suwerennej Polski pozostanie do końca jego osobistym obowiązkiem.
Drugim zamierzeniem konferencji było przedstawienie pełnego i prawdziwego wizerunku jednego z najwybitniejszych dowódców Armii Polskiej czasu drugiej wojny światowej oraz naświetlenie roli, jaką odegrał w historii dwudziestego wieku. Prześladowanie Andersa przez sowiecką machinę terroru, jego dramatyczne pertraktacje z Sowietami, a także trudne układy z Aliantami i problemy, z jakimi zmagał się Polski Rząd na emigracji wymagają dziś gruntownego przebadania, przy użyciu odtajnionych materiałów archiwalnych, wojennych źródeł prasowych, obfitej literatury historycznej i pamiętnikarskiej.
W Londynie zebrali się znani naukowcy - historycy oraz świadkowie wydarzeń zasadniczo z trzech krajów: Wielkiej Brytanii (w tym rodowici Brytyjczycy, Brytyjczycy polskiego pochodzenia oraz Polacy zamieszkali na stałe), Włoch oraz z Polski, którzy przedstawili bardzo bogaty materiał dokumentacyjny, w tym również nowe dokumenty dotychczas niepublikowane. Materiały pokonferencyjne ukażą się w języku angielskim, w wersji książkowej w roku 2008.

◊

W kontekście około stu krajowych obchodów tego Roku – konferencja w Londynie została uznana za wydarzenie główne w Wielkiej Brytanii. Organizatorami głównymi było PUNO wraz ze Stowarzyszeniem Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii oraz Konsulat Generalny RP w Londynie. Oprócz wymienionych na przedsięwzięcie złożyła się współpraca wielu innych instytucji i organizacji społecznych i zagranicznych (w tym również Stowarzyszenia Techników Polskich w Wielkiej Brytanii). Konferencja została wpisana do senackiego kalendarza obchodów Roku Generała.

Patronem Konferencji został J.E. Abp Szczepan Wesoły, były delegat Prymasa Polski dla Duszpasterstwa Emigracji.

Zaplecze konferencji stanowił 16-osobowy Komitet Honorowy pod przewodnictwem Ambasadora RP w Wielkiej Brytanii – Barbary Tuge-Erecińskiej i 15-osobowy wykonawczy Zespół Organizacyjno-Programowy na czele z koordynatorem – prorektorem PUNO, prof. Ryszardem Chmielowcem, w pracach tego Zespołu uczestniczyli m.in. konsultanci naukowi konferencji: prof. Jan Ciechanowski z Uniwersytetu Londyńskiego, dr Joanna Pyłat z PUNO, dr Andrzej Suchcitz – z Instytutu Polskiego i Muzeum Gen. Sikorskiego w Londynie, mgr Jan Tarczyński, historyk, a zarazem sekretarz generalny senackiego Komitetu Obchodów Generała Andersa.

◊

Gośćmi Honorowymi Konferencji byli Pan Ryszard Kaczorowski b. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz Pan Bogdan Borusewicz – Marszałek Senatu (obaj jako współprzewodniczący Komitetu Honorowego Roku Generała Andersa oraz Pan Senator Piotr Łukasz Andrzejewski i Minister Janusz Krupski.

Gościem Specjalnym była Pani Irena Anders. Ze strony brytyjskiej obecni byli: Pani Mini Scott Russell - Burmistrz dzielnicy Hammersmith & Fulham, oraz były burmistrz Pan Wiliam Smith. Obecnością swoją zaszczyciło również konferencję czterech członków parlamentu brytyjskiego.

◊

Sala Teatralna POSKu wypełniona była po brzegi – w ciągu dwu dni przewinęło się około 500 słuchaczy. Na konferencję, która stała się kulminacją londyńskich obchodów Roku Generała, przybyli kombatanci i przedstawiciele ich rodzin. Przybyła także młodzież sobotnich Szkół Przedmiotów Ojczystych, harcerze, żołnierze Polskiej Marynarki Wojennej pracujący w Londynie dla NATO, m.in. admirał Adam Mazurek. Spotkało się wiele pokoleń, prezentujących różne dziedziny i poziomy wiedzy.

◊

Poniżej podajemy listę referatów w języku angielskim (pierwszy dzień). Referaty w innych językach były tłumaczone na język angielski. W drugim dniu obrady toczyły się w języku polskim.

Pierwszy dzień konferencji.

Otwarcia obrad dokonał rektor PUNO prof. Wojciech Falkowski. Następnie odbyło się wprowadzenie na scenę sztandaru wojskowego przez poczet sztandarowy Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii, w towarzystwie trójki miejscowych harcerzy polskich, z przeszywającym akcentem muzycznym „Czerwone maki pod Monte Cassino” oraz „Karpackiej Brygady”. Harcerze towarzyszyli pocztowi sztandarowemu przez okres oficjalnego otwarcia konferencji (‘dwa pokolenia’).

W kolejności słowo wstępne wygłosiła JE Ambasador RP Barbara Tuge-Erecińska oraz Przesłanie do uczestników konferencji w pięknych słowach wdzięczności i pozdrowienia dla kombatantów za „daninę krwi żołnierzy polskich 2. Korpusu” przedstawił minister Perlugi Fontana z okręgu Marche we Włoszech (miejsce walk i pobytu 2. Korpusu).

Przesłanie Głównego Komitetu Obchodów Roku Gen. Andersa przekazał Senator Piotr Łukasz Andrzejewski, Przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Organizacyjnego Roku Generała Andersa) cytując in extenso Uchwałę Senatu z dnia 20 grudnia 2006, ustanawiającą Rok 2007 Rokiem Generała. Senator stwierdził, że nastał czas na przywrócenie Andersowi należnego miejsca w Panteonie Narodowych Bohaterów. Cele spotkania w 115 rocznicę urodzin Generała dobitnie podnosi Minister Janusz Krupski (kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych), stwierdzając, że konferencja powinna być rodzajem rehabilitacji za to, co spotkało go po wojnie w ojczyźnie, za którą przelewał krew.

◊

W dniach 10.06 -16.06.2007 r. w Galerii POSK-u prezentowane były wybrane zbiory fotograficzne Wystawy pt. „II Korpus Polski w regionie Marche: 1944-46” opracowanej przez Instytut Historii Ruchu Wyzwoleńczego Regionu Marche – we Włoszech.

Od 10.30 Początek referatów.

Referaty:

1. General Wladyslaw Anders - the road to leadership 1892-1939. From Tsarist subject to Soviet prisoner. Dr Andrzej Suchcitz. Wielka Brytania.

2. General Wladyslaw Anders in the USRR 1939 - 1942. Zbigniew Sebastian Siemaszko. Wielka Brytania.

3. General Anders in the Middle East 1942-1943 and the disbandment of the 2nd Corps. Eugenia Maresch. Wielka Brytania,

4. General Anders and his Spanish Contacts. Dr Jan Stanisław Ciechanowski. Polska.

5. An alternative view. Dr Michał Polak. Polska.

6. General Anders in the Italian Campaign – an overall view 1944-1945. Prof. Raimondo Orsetti. Włochy.

7. General Anders on the Home Army and the Warsaw Rising 1944 and after. Prof. Jan Ciechanowski. Wielka Brytania.

8. General Anders as Commander-in-Chief and Commander-in-Chief 1945 and rejected head of the Polish Resettlement Corps. MA Michael Hope. Wielka Brytania.

9. Gen. Anders in the eyes of British diplomacy. Dr Joanna Hanson. Wielka Brytania.

10. General Anders as seen by Soviet and Polish communist propaganda. Prof. Andrzej Furier -Uniwersytet Szczeciński). Polska.

11. Dyskusja związana z poruszonymi zagadnieniami.

Drugi dzień konferencji.

Sobota,16 czerwca 2007 r.

Otwarcia i wprowadzenie do programu drugiego dnia konferencji dokonał prof. dr Ryszard Chmielowiec, Prorektor PUNO i główny koordynator konferencji:

Referaty:

1.The Polish Armed Forces in modern Polish historiography. Mjr Dr Tomasz Kopański (in Polish). Polska.

2.General Anders. Leader of the Free Poles in exile. Prof. Bogusław Polak (in Polish). Polska.

3.General Anders. Patron of education and culture in exile 1941-1970. Dr Joanna Pyłat (in Polish). Wielka Brytania.

4.Specifics of the Polish 2nd Corps. Prof. Jan Ciechanowski (in Polish).Wielka Brytania.

5.Dyskusja panelowa weteranów II Korpusu z młodzieżą polskich szkół sobotnich, przedstawicielami harcerstwa i studentami z uczelni brytyjskich (w języku polskim).

6.Ogłoszenie konkursu dla młodzieży z polskich szkół działających na terenie Wielkiej Brytanii. Temat konkursu, pt.: „Generał Anders: Żołnierz i Przywódca Wolnych Polaków na Uchodźstwie”, który został wsparty przez Ministerstwo Obrony Narodowej.

Cały tydzień trwała Wystawa w Galerii POSK-u, włącznie z dniami obrad. Uczestnicy konferencji mieli możliwość jej zwiedzania, przeprowadzenia rozmów nt. miejsc walki i pomników żołnierzy polskich we Włoszech, wysłuchania prelekcji ze zdjęciami cmentarza weteranów w Loretto, spotkania się weteranów z delegacją włoską. Równolegle trwała Wystawa „Andersjanów” w lokalach Biblioteki Polskiej POSKu (w tym samym budynku co odbywająca się konferencja. RCH.

Od redakcji:
Materiał powyższy przedstawiamy dla czytelników „Techniki i Nauki” dla przedstawienia sporej części polskiej historii, której efektem było osiedlenie się wielu przyszłych członków Stowarzyszenia Techników Polskich (STP) na terenie Wielkiej Brytanii, którzy uczesniczyli bardzo owocnie w życiu Stowarzyszenia po demoblilzacji. Kilkoro obecnie żyjących członków STP zostało wyróżnionych medalami „Pro Memoria” przyznanymi przez Ministra Janusza Krupskiego – kierownika Urzędu Do Spraw Kombatatntów i Osób Represjonowanych.