Londyńskie Centrum Adaptacji Zawodowej dla Polskich Inżynierów Przybywających do Wielkiej Brytanii

Kiedy w maju 2004 Wielka Brytania otworzyła swoje granice dla pracowników przybywających z krajów nowoprzyjętych do UE nikt nie przewidywał pojawienia się całkiem nowego zjawiska socjologicznego jakim było masowe przemieszczenie się Polaków na Wyspy. W latach 2004 – 2006 Polskę mogło opuścić ok. 5% osób zdolnych do pracy (niektóre źródła podają, że wielokrotnie więcej) a znacząca część tej grupy prawdopodobnie nie zamierza powrócić do kraju. Główną motywacją dla osób przybywających do Wielkiej Brytanii było przede wszystkim znalezienie pracy i godziwych warunków bytowania, czego były one pozbawione w Polsce z powodu wysokiego bezrobocia i płac nie wystarczających na zapewnienie podstawowych potrzeb rodziny.

◊

Znamiennym jest, że znaczna część przybywających ma wykształcenie techniczne lub wyższe inżynierskie zarówno posiadających wieloletnią praktykę w zawodzie jak i będących aktualnymi absolwentami szkół technicznych. W przypadku osób z długoletnią praktyką zawodową i dobrą znajomością języka proces ich adaptacji do realiów brytyjskiego rynku pracy jest w miarę łagodny i dosyć krótki i sprowadzał się głównie do potwierdzenia posiadanych umiejętności zarówno w miejscu pracy jaki pozyskania odpowiednich dokumentów kwalifikacyjnych, które są bardziej czytelne dla potencjalnego pracodawcy i odpowiadają specyficznym wymogom formalnym w danej branży. Generalnie z posiadanych przez Stowarzyszenie Techników Polskich (STP) w Wielkiej Brytanii informacji wynika, że osoby z wysokimi kwalifikacjami technicznymi w ciągu najdłużej 2 lat uzyskują pozycję odpowiadającą ich wykształceniu i praktyce oraz bardzo szybko awansują w swojej branży. Informacje te jednakże były pozyskiwane wyłącznie w bezpośrednich kontaktach członków stowarzyszenia w ich środowisku zawodowym lub gronie najbliższych przyjaciół. Nie jest zatem możliwe dokładne określenie jaki odsetek wysokiej klasy specjalistów buduje swoją ścieżkę kariery zawodowej zgodnie z wykształceniem i nabytą praktyką. Ponadto nie jest wręcz wiadome jaka ostatecznie jest liczba Polaków z wykształceniem technicznym na brytyjskim rynku pracy.

Dostrzegając wagę narastającego problemu związanego z właściwym wykorzystaniem potencjału zawodowego kadr techniczno – inżynierskich, przybywających nieustannie do Wielkiej Brytanii, STP zorganizowało w dniu 30 czerwca 2006 w Londynie odbyło się I Forum Polonijne pod hasłem„Przystosowanie i Doskonalenie Zawodowe Polaków Przebywających w Wielkiej Brytanii”. Udział w tej debacie wzięły organizacje polonijne działające na terenie Wielkiej Brytanii jak Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO), Zjednoczenie Polskie w Wielkiej Brytanii, Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny (POSK) wspierane przez Europejską Federację Polonijnych Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych (EFPSNT) i Federację Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych – NOT. Myślą przewodnią referatów i dyskusji było zainicjowanie efektywnych działań wspierających i aktywizujących polskie kadry techniczno-inżynieryjne w budowaniu ścieżki kariery zawodowej w zupełnie nowych realiach, z którymi zetknęli się w Wielkiej Brytanii.

Pomoc taka powinna być ukierunkowana na przystosowaniu i doskonaleniu zawodowemu odpowiednio do aktualnych potrzeb brytyjskiego rynku pracy. Powinna ona dotyczyć szczególnie tych inżynierów i techników, którzy z różnych względów nie zdołali znaleźć zatrudnienia zgodnie ze swoimi kwalifikacjami zawodowymi. Stąd też efektem zasadniczym I Forum było powołanie grupy roboczej dla utworzenia odpowiedniej struktury organizacyjnej i zdefiniowania jej zadań tak, aby oszacować liczbę polskich techników i inżynierów w Wielkiej Brytanii, dotrzeć do osób które nie pracują w swoim wyuczonym zawodzie oraz wspólnie z brytyjskimi instytucjami przywrócić właściwą pozycję zawodową.

Za optymalną formę działania uzanano utworzenie „Centrum Adaptacji Zawodowej dla Polskich Inżynierów Przybywających do Wielkiej Brytanii”.Opracowując zadania dla takiego Centrum przeprowadzono ankietę wśród Polaków przebywających w Londynie, której zadaniem było oszacowanie relacji w poszczególnych grupach wiekowych, branżach zawodowych i poziomu edukacji. Wyniki tej ankiety wskazały że:

· 94% ankietowanych było w grupie wiekowej 19-40 lat (ok.60% 19-30 lat),

· 53% ankietowanych legitymowało się wykształceniem wyższym inżynierskim,

· 19% ankietowanych posiadało średnie kwalifikacje techniczne,

· 77% ankietowanych przybyło do Wielkiej Brytanii po maju 2004 roku,

· 60% ankietowanych nie pracuje w wyuczonym zawodzie!

Założenia tego projektu zostały przedstawione naszym brytyjskim partnerom w trakcie II Forum Polonijnego w Londynie, które odbyło się w dniu 28 września 2007 pod hasłem „Odzyskaj, odśwież, wykorzystaj swoje umiejetności”. Ze strony brytyjskiej w debacie uczestniczyły m. in. takie instytucje jak Confederation of the British Industry (CBI), Engineering Council (EC), Institute of Construction Engineers (ICE), London Development Agency (LDA) oraz Transport for London (TfL). W trakcie spotkania naszkicowane zostały realne zapotrzebowanie na wyspecjalizowane kadry techniczne i inżynierskie w związku z aktualnie prowadzonymi wieloletnimi inwestycjami w infrastrukturze transportowej, energetycznej i budownictwie. Zdefiniowane zostały również podstawowe bariery, głównie formalne, utrudniające dostęp polskich fachowców do istniejących wakatów. Jedną z głównych barier jest różnica w systemie edukacji i potwierdzania kwalifikacji zawodowych w obydwu krajach. Powoduje to odrzucanie aplikacji przez brytyjskie instytucje i agencje zajmujące się zatrudnianiem profesjonalistów, co szczególnie jest dotkliwe dla młodych inżynierów i absolwentów szkół technicznych, którzy nie mają odpowiedniej praktyki w zawodzie. Taki stan rzeczy prowadzi do porzucania wyuczonego zawodu i podejmowanie pracy poniżej kwalifikacji lub poza branżą.

Założenia tego niezwykle wartościowego projektu pilotażowego zakładają stosunkowo niewysokie koszty inwestycyjne i organizacyjne, znacznie mniejsze aniżeli wybudowanie od podstaw nowego ośrodka dla polonii londyńskiej. Podstawą logistyczną Centrum stanowiłyby istniejący potencjał logistyczny Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego (POSKu), Stowarzyszenia Techników Polskich (ekspertyza) oraz Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (działalność dydaktyczna i akademicka).

Polski Uniwersytet Na Obczyźnie umożliwia prowadzenie nie tylko krótko terminowych kursów specjalistycznych, ale również umożliwiłby studia bez przerywania pracy zawodowej. Wymagałoby to uznania PUNO w kraju, jako polonijnej uczelni akademickiej, t.j. przywrócenia statusu i autonomii jaki PUNO posiadało przed 1989 rokiem.

◊

Kluczem do zmiany obecnej sytuacji osób pracujących poza wyuczonym zawodem jest stworzenie warunków dla udowodnienia potencjalnym pracodawcom w UK, że kandydaci na techniczne i inżynierskie stanowiska, z dyplomami polskich uczelni technicznych, spełniają stawiane im wymagania. Zatem powołanie do życia Centrum jest znaczącym przedsięwzięciem łączącym potencjał zawodowy Polaków przybywających do UK z jego potrzebami kadrowymi, związanymi z realizowanymi w najblizszym czasie inwestycjami.

Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że celem podstawowym Centrum jest odzyskanie przede wszystkim tych kadr, które z różnych przyczyn nie są aktualnie związane z wyuczonym zawodem. Zbyt liczna grupa techników i inżynierów odchodzących od zawodu jest poważną stratą dla całego przemysłu europejskiego a szczególnie dotkliwa dla Polski, która nie będzie miała na kim oprzeć przyszłych planów rozwoju ekonomicznego. Można śmiało powiedzieć, że zagrożone tym zjawiskiem są dwie generacje polskich techników i inżynierów a ich utrata może przynieść katastrofalne skutki.