26 Lutego 2009 o godzinie 19:00 w Sali Szafirowej POSK-u odbył się kolejny odczyt w ramach czwartków inżynierskich 4U – wygłosił go prof. dr Włodzimierz Mier-Jędrzejowicz. Spotkanie było poświęcone Wielkiemu Zderzaczowi Cząsteczek i miało tytuł:

Wielki wybuch w ogromnym laboratorium
Czyli jaką bedziemy mieli korzyść z Large Hadron Collider (LHC)?

Autor jest absolwentem wydziału fizyki londyńskiego uniwersytetu Imperial College. Tam też zrobił doktorat z fizyki cząstek elementarnych. Jest profesorem Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO) oraz członkiem Royal Astronomical Society i American Geophysical Union.

LHC (od angielskiego Large Hadron Collider) to Wielki Zderzacz Hadronów - nowy akcelerator ze zderzającymi się wiązkami protonów, o energii 7 TeV każda, który został zbudowany w Laboratorium Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych (CERN) w Genewie. LHC to największe na świecie urządzenie badawcze, a Laboratorium CERN to największe na świecie laboratorium fizyki cząstek elementarnych. Jego obwód wynosi około 27 km.

Uruchomienie LHC nastąpiło 10 września 2008 roku. Niestety, wskutek awarii i wypływu helu z układu chłodzącego, które miało miejsce 23 września wcześniej, spowodowały, że ustalone terminy zderzeń przyspieszonych wiązek uległy zmianie. Przewiduje się, że kolejne uruchomienie LHC nastąpi to na wiosnę 2009 roku.

Prof. Mier-Jędrzejowicz dał kolejną fascynującą i bardzo przystępną dla słuchaczy prezentację świata fizyki wysokiej energii.

Zaczął od wyjaśnienia spraw podstawowych i pojęć z zakresu fizyki kwantowej zanim przeszedł do spraw bardziej skomplikowanych. Ciekawe było to, że jak powiedział, w używanym nazewnictwie mieszają się oznaczenia łacińskie z greckimi, ale również to, że na przykład słowo “kwark” jest niczym innym jak żartem wprowadzonym przez fizyków dla określenia pewnych cząstek występujących w Modelu Standardowym – teorii wymyślonej dla opisania materii. Słowo to bowiem ma imitować krzyk mewy!!!!!

Istnieje sześć kwarków, ale fizycy przeważnie mówią o trzech parach kwarków: górny/dolny (Up/Down), powabny/dziwny (Charm/Strange) i prawdziwy/piękny (True/Beauty lub Top/Bottom). Do każdego kwarku istnieje kwark z antymaterii, czyli antykwark.
Kwarki sa nietypowe pod względem ładunku, gdyż posiadają ułamkowy ładunek elektryczny 2/3 albo -1/3, w przeciwieństwie do elektronu (ładunek -1) czy protonu (ładunek +1). Kwarki posiadają jeszcze inny rodzaj ładunku, zwany ładunkiem kolorowym. Tak jak i stadnie żyjące słonie, kwarki występują tylko w grupach z innymi kwarkami. Pojedynczy kwark ma ułamkowy ladunek elektryczny, ktory jednak nigdy nie jest obserwowany, gdyż kwarki nie wystepują pojedyńczo. Tworzą one cząstki zwane hadronami.

Tak więc słuchacze dowiedzieli się więc co to są owe hadrony, a potem jakie są oczekiwania z eksperymentów tam prowadzonych i na co pozwolą nam ich rezultaty w poznawaniu świata.

Autor pokazał niektóre z urządzeń LHC, jak np. jeden z magnesów służących do przyspieszania cząsteczek, którego wymiary były zbliżone do lokomotywu, albo detektor, w którym pracownik dokonujący przeglądu był ledwo zauważalny.

Słuchacze zadawali autorowi dużo pytań w czasie odczytu i gorąca dyskusja, jaka potem wywiązała się rozpędziła się tak daleko, że prowadziła aż do spraw o naturze filozoficznej i początków świata.

Tematyka spotkania była na tyle atrakcyjna, że zgromadziła około 50-ciu słuchaczy. Dyskusja po odczycie ciągnęła się długo i podsycana była kanapkami i smacznym winem. Więcej na temat LHC i eksperymentów dowiedzieć się można pod adresem internetowym: http://lhc.fuw.edu.pl/

Kilka poniższych zdjęć ilustruje to bardzo ciekawe spotkanie.

Opracował: dr inż. Andrzej Fórmaniak

Autor odczytu prof. dr Włodzimierz Mier-Jędrzejowicz

Słuchacze podczas odczytu.

Autor odczytu i inni słuchacze, na pierwszym planie siedzi prezes STP mgr inż. Krzysztof Ruszczyński

Organizator spotkania prowadzi dyskusję prof. dr. Włodzimierza Mier-Jędrzejowicza ze słuchaczami.