Pionierskie aparaty fotograficzne polskiego wynalazcy...

Życiorys Władysława Małachowskiego był niewątpliwie niecodzienny. Ten pochodzący z Ziemi Grodzieńskiej inżynier - absolwent znanego Instytutu Dróg Komunikacji w Petersburgu z 1859 r., rozpoczął karierę zawodową przy budowie kolei petersbursko-warszawskiej. Wszakż, gdy wybuchło Powstanie Styczniowe porzucił pracę, zgodnie z powołaniem swego pokolenia przystąpił do powstania i uczestniczył w nim z pełnym zaangażowaniem, stając się jedną z czołowych postaci tego niepodległościowego zrywu na Wileńszczyźnie.

Po upadku powstania, gdy policja carska zaczęła go poszukiwać wyznaczając wielką nagrodę za schwytanie, opuścił kraj posługując się paszportem na nazwisko i imię Leona Warnerke i osiedlił się wraz z rodziną w Wielkiej Brytanii.

To przybrane dla bezpieczeństwa nazwisko będzie mu już towarzyszyć do końca życia i firmować dokonywane wynalazki tak konsekwentnie, że w fachowej literaturze fotograficznej występuje wyłącznie jako Leon Warnerke.

Dorobek Władysława Małachowskiego vel Leona Warnerke był znaczący dla postępu techniki fotograficznej. Do najważniejszych składników tego dorobku należało skonstruowanie aparatu fotograficznego wyposażonego w specjalną kasetę z błoną pozwalającą na wykonanie 100 zdjęć. Konstrukcja tego aparatu oparta była na zupełnie nowych rozwiązaniach, pozwalających po raz pierwszy na wykonywanie tak znacznej liczby zdjęć po jednorazowym załadowaniu kasety. Budując aparat o takiej konstrukcji Małachowski o 13 lat wyprzedził G. Eastmana, twórcę znanych później aparatów Kodak.

W 1881 r. Władysław Małachowski zbudował inny model aparatu fotograficznego, w którym światłoczuła taśma pozwalała na wykonanie 40 zdjęć. W aparacie tym zastosował m.in. sygnał dźwiękowy, wprowadzając dzwoneczek, który odzywał się, gdy światłoczuła taśma-klisza została przesunięta na odcinek odpowiedni dla jednego zdjęcia.

Czułość w stopniach Warnerkego
Do ważnych osiągnięć wynalazcy należało też udoskonalenie emulsji kolodionowej - materiału światłoczułego, stanowiącego podstawę dla sporządzania negatywów. W swej londyńskiej pracowni Małachowski produkował ten udoskonalony materiał światłoczuły w postaci arkuszy, z których wycinano filmy zwojowe m.in. do aparatu o konstrukcji pozwalającej na jednorazowe załadowanie filmu na 100 zdjęć. Niestety koszty produkcji tych filmów, zawierających powłokę wykonaną z udoskonalonego materiału światłoczułego, były wysokie, co ograniczało ich zastosowanie.

Zainteresowanie Małachowskiego materiałami światłoczułymi nie skończyły się na skomponowaniu udoskonalonej emulsji kolodionowej. Opracował on również specjalny przyrząd tzw. sensytometr stanowiący skalę światłoczułości. Przyrząd ten zawierał płytkę szklaną z 25 polarni, coraz bardziej zaczernionymi w ten sposób, że współczynnik pochłaniania światła stopniowo się zwiększał. Przyrząd pozwalał na określanie światłoczułości w stopniach zgodnie z oznaczeniami pól na wspomnianej szklanej płytce. Czułość w stopniach Warnerkego była oznaczana w Wielkiej Brytanii
jeszcze na początku XX w.

Autor: Jerzy Jasiuk Materiał z "Przeglądu Technicznego", Nr 2-3 z 13-20. 2002 r.