| |
POLSKI UNIWERSYTET
NA OBCZYŹNIE (PUNO) w LONDYNIE
Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO)
został założony we Francji, z inicjatywy profesora Oskara Haleckiego.
Oficjalnie został otwarty w grudniu 1939 roku, w obecności przedstawicieli
Rządu Polskiego na Uchodźstwie i rządu francuskiego.
W okupowanej przez Niemców Polsce istniał zakaz działalności
wszelkich instytucji naukowych, kulturalnych i artystycznych,
wiec celem Uniwersytetu było utrzymanie i kontynuowanie polskiego
szkolnictwa. Polski Uniwersytet w Paryżu tworzyło około 80 profesorów
i pracowników naukowych, 60 wykładowców i 100 studentów. Działał
tylko przez dwa semestry, do chwili najazdu Niemców na Francję. |

|
Po przeniesieniu się Rządu Polskiego na Uchodźstwie do Londynu,
prezydent, Władysław Raczkiewicz ratyfikował odtworzenie Polskiego
Uniwersytetu na Obczyźnie. Tymczasowy statut Uniwersytetu został
przyjęty pod koniec 1949 roku. Na mocy dekretu Prezydenta Rzeczpospolitej
Polskiej z 15 grudnia 1952 roku Polski Uniwersytet na Obczyźnie
uzyskał pełne prawa akademickie. Wydziały, które zostały utworzone
na początku lat pięćdziesiątych, rozwijały się i częściowo zmieniły
swoje nazwy w ciągu dziesięcioleci, dostosowując się do zmieniających
się potrzeb.
Obecnie istnieją trzy wydziały: Wydział Humanistyczny, Wydział
Nauk Społecznych i Wydział Nauk Technicznych.
Od swoich początków PUNO było instytucją, która stawiała sobie
za cel przekazanie prawdy historycznej, mówiąc o tym, o czym nie
można było mówić w Polsce powojennej.
Wydział Humanistyczny, działający nieustannie od 1952 roku, prowadzi
stały program wykładów w ramach 3-letniego kursu kultury polskiej,
który daje studentom możliwość uzyskania stopnia licencjata. Kurs
kładzie nacisk na historię Polski, począwszy od X wieku, do czasów
współczesnych. Równocześnie z programem licenciackim Uniwersytet
umożliwiał − poprzez seminaria i wykłady − uzyskanie stopnia magisterskiego
i doktorskiego. Te tytuły naukowe osiągnięte zostały przez studentów
w trybie indywidualnym.
W ciągu swego istnienia PUNO nadało ponad 100 stopni magisterskich
i 120 doktorskich. Przyznało także ponad 30 honorowych doktoratów
wybitnym badaczom i uczonym z całego świata, głównie polskiego pochodzenia.
Tradycją Uniwersytetu jest zapraszanie do wygłoszenia wykładów
wybitnych znawców z różnych dziedzin; np. cykl wykładów: „Transformacja
ekonomiczna i polityczna w Polsce” wygłosili zaproszeni profesorowie
z Polski, pracownicy Biura Radcy Handlowego przy Ambasadzie RP oraz
profesorowie PUNO.
PUNO w ciągu ostatniego dziesięciolecia było organizatorem lub
współorganizatorem wielu konferencji i sympozjów, np. „Poland-Polonia
1990-1996 − przeobrażenia społeczne”, „Mniejszości narodowe we współczesnej
Polsce”, „Wspólnota Europejska i Polska”, „Polska ekonomia i członkostwo
we Wspólnocie Europejskiej”, „20 lat pontyfikatu Jana Pawła II”,
„ W hołdzie Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II z okazji XX-lecia pontyfikatu”.
W Rzymie, w październiku 2002 roku odbyło się sympozjum przygotowane
przez Zakład Biografistyki Polonijnej w Paryżu, a poświęcone „Polskiemu
duchowieństwu w świecie. Historia i czasy współczesne”. W dniach
15-16 października 2004 roku PUNO współorganizowało wspólnie z Polską
Akademią Umiejętności (PAU) w Krakowie konferencję na temat „Rola
dawnej i nowej emigracji polskiej w warunkach Unii Europejskiej”.
Konferencja zwołana została w celu przybliżenia działalności PUNO
do programów PAU oraz harmonogramu prac Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Udział wzięło 5 wykładowców z Londynu i 8 pracowników naukowych
krakowskiej uczelni. W pierwszym dniu konferencji udział wzięli,
obok licznie zgromadzonej elity krakowskiego środowiska naukowego,
rektor UJ prof. Franciszek Ziejka oraz konsul generalny RP w Londynie
dr Tomasz Trafas. Wysoki poziom referatów i dyskusji zrobił bardzo
pozytywne wrażenie na naukowcach krajowych. Kolejne podobne konferencje
mają się odbyć w niedalekiej przyszłości.
W skład PUNO wchodzą dwie instytucje: Zakład Biografistyki Polonijnej
w Paryżu, który regularnie wydaje kwartalnik biograficzny „Polacy
w świecie”. Zakład ten zorganizował wiele sympozjów w różnych europejskich
miastach, np. „Polacy w cywilizacjach świata”(Paryż), „Losy Polaków
żyjących na obczyźnie i ich wkład w rozwój kultury i nauki krajów
osiedlenia na przestrzeni wieków” (Rzym). „Losy Polek żyjących na
obczyźnie i ich wkład w kulturę i naukę świata. Historia i współczesność”
(Wiedeń), „Polacy i osoby polskiego pochodzenia w siłach zbrojnych
i formacjach porządkowych państw obcych. Historia i Współczesność”(w
kwaterze NATO w Brukseli).
Drugą instytucją jest Akademia Polona Artium (APA) w Monachium,
działająca prawie 30 lat jako Wydział Sztuk Pięknych PUNO, która
prezentuje wysoki poziom i przyciąga studentów nie tylko polskiego
pochodzenia, ale również niemieckiego.
Od 1989 roku, gdy Polska uwolniła się spod wpływów sowieckich,
po lata współczesne przynoszące przystąpienie Polski do NATO i do
Unii Europejskiej, PUNO poszukuje nowych dróg kontynuowania swojej
pracy akademickiej i badawczej dla dobra studentów mieszkających
na stałe lub czasowo przebywających w Wielkiej Brytanii i także
z korzyścią dla społeczeństwa polsko-brytyjskiego, wśród którego
działa.
Latem 2002 roku został utworzony Zakład Współczesnej Kultury Brytyjskiej.
którego celem jest wzbogacenie wiedzy Polaków o kulturze brytyjskiej
i o Wielkiej Brytanii poprzez studiowanie rozwoju sztuki, kultury
i przemian społecznych zachodzących w tym kraju.
PUNO planuje również międzykulturowe studia w Zakładzie Badań nad
II Emigracją Niepodległościową (1939-1989), poświęcone badaniom
politycznej, socjalnej i wojskowej działalności Polaków i ich instytucji
w Wielkiej Brytanii, kontynuując badania już podjęte i prowadzone
w Uniwersytecie. Głównym celem Zakładu jest analiza dokumentów dotyczących
tzw. polityczno-socjalnego zjawiska II niepodległościowej emigracji
polskiej w ciągu 50 lat jej istnienia na Wyspach Brytyjskich. Planuje
się bliższą współpracę z Uniwersytetem Jagiellońskim. Jedną z form
takiej współpracy była seria wykładów (wg. programu przygotowanego
przez Zakład) we wrześniu 2004 roku w Londynie dla kilkunastu studentów
specjalizujących się w kulturoznawstwie międzynarodowym z Instytutu
Studiów Polonijnych i Etnicznych UJ, którego kierownikiem jest prof.
dr hab. Grzegorz Babiński.
W ramach Wydziału Nauk Społecznych i Technicznych PUNO współpracuje
ze Stowarzyszeniem Techników Polskich w Wielkiej Brytanii współorganizując
cieszące się dużą popularnością comiesięczne wykłady popularno-naukowe
z dziedziny techniki i nauki oraz ekonomii, które prezentują wybitni
specjaliści zatrudnieni w brytyjskich instytucjach badawczych, przemysłowych,
konsultingowych oraz akademickich.
Obecnym rektorem Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie jest prof.
dr Wojciech Falkowski (jego sylwetkę prezentowaliśmy w poprzednim
numerze w „Technice i Nauce” Nr 71/2002), a dziekanami są: prof.
dr hab. Franciszek Karbownik − Wydział Humanistyczny i prof. dr
inż. Stanisław Portalski – Wydział Nauk Technicznych.
O prestiżu tego uniwersytetu świadczy również liczba 38 doktoratów
honoris causa nadanych wybitnym przedstawicielom nauki i kultury:
Doktorzy honoris causa Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie:
Profesor Zygmunt Nagorski. Nauki polityczne, 1969
Dr inżynier Władysław Wrażej. Nauki Techniczne-Chemia, 1969
Generał profesor Marian Kukiel. Prawo, 1970
Profesor Adam Pragier. Filozofia, 1971
Profesor Bronisław Hełczyński. Filozofia, 1971
Inżynier Roman Ludwik Wajda. Architektura, 1972
Prezydent RP Stanisław Ostrowski. Prawo, 1972
Profesor Oskar Halecki. Prawo, 1973
Mecenas Mieczysław Chmielewski. Filozofia, 1976
Generał Tadeusz Kasprzycki. Nauki polityczne, 1977
Tadeusz Reichstein. Nauka i Historia Naturalna, 1977
Henryk Michał Zygalski. Nauka i Historia Naturalna, 1977
Profesor Marian Bogusz-Szyszko. Matematyka i Historia Naturalna,
1980
Moller Christensen. Matematyka i Hist. Nat., 1980
Mgr Regina Opmanowa. Filozofia, 1980
Profesor Tadeusz Sulimirski. Matematyka i Hist.Nat., 1980
Profesor Tadeusz Bartoszewski. Filozofia, 1981
Mjr Józef Czapski. Filozofia, 1981
Inżynier Józef Maria Poniatowski. Ekonomia, 1981
Prezydent RP Edward Raczyński. Prawo, 1982
Sir Andrzej Panufnik. Filozofia, 1985
Profesor dr. Janina Heydzianka-Filatowa. Filozofia, 1986
Generał Klemens Rudnicki. Filozofia, 1987
Generał Stanisław Maczek. Ekonomia, 1987
Baroness Caroline Cox. Filozofia, 1987
Peter Bander van Duren. Prawo, 1989
John Tanner. Prawo, 1989
Profesor dr. Stanisław Świaniewicz. Ekonomia, 1990
Antonio de Sousa Lara. Prawo, 1990
Baliv Achilles de Laurant. Technika, 1991
Profesor Józef Bujnowski. Filozofia, 1998
Profesor Józef Jasnowski. Filozofia, 1999
Dame Cecily Saunders. Filozofia, 1999
Profesor dr Jan Woś. Filozofia, 2002
Płk. prof. dr Apoloniusz Zawilski. Filozofia, 2002
Profesor dr Józef Garliński. Filozofia, 2003
Redaktor Jan Nowak-Jeziorański. Filozofia, 2003
Profesor Józef Rotblat. Fizyka, 2004
Program Inauguracji Roku Akademickiego 2004/2005 w dniu
12 listopada 2004 roku:
|
|
| Powitanie
gosci: |
|
JM Rektor PUNO prof. dr Wojciech
Falkowski |
| Wykład inauguracyjny: |
|
Pieśń o Ziemi naszej − z dziejów
symboliki ziemi w literaturze polskiej XIX i XX wieku − JM prof.
dr hab. Franciszek Ziejka − Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego |
| Nadanie doktoratu
honoris causa: |
|
Profesorowi Józefowi Rotblatowi
–emerytowany profesor fizyki z London University − laureat Pokojowej
Nagrody Nobla w 1995 roku |
| Laudacja: |
|
prof. dr hab. Ewa Lewandowska-Tarasiuk
z PUNO |
| Słowo Laureata: |
|
|
| Wręczenie dyplomu
habilitacyjnego: |
|
dr Markowi Wrońskiemu przez dziekana
Wydziału Humanistycznego – prof. dr hab. Franciszka Karbownika |
Gaudeamus Igitur
KONCERT |
[Uwaga: opracowanie redakcyjne T&N
z opublikowanych materiałów PUNO]
|