TECHNIKA I NAUKA nr 72

 

 

POLSKI UNIWERSYTET NA OBCZYŹNIE (PUNO) w LONDYNIE

Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO) został założony we Francji, z inicjatywy profesora Oskara Haleckiego. Oficjalnie został otwarty w grudniu 1939 roku, w obecności przedstawicieli Rządu Polskiego na Uchodźstwie i rządu francuskiego.
W okupowanej przez Niemców Polsce istniał zakaz działalności wszelkich instytucji naukowych, kulturalnych i artystycznych, wiec celem Uniwersytetu było utrzymanie i kontynuowanie polskiego szkolnictwa. Polski Uniwersytet w Paryżu tworzyło około 80 profesorów i pracowników naukowych, 60 wykładowców i 100 studentów. Działał tylko przez dwa semestry, do chwili najazdu Niemców na Francję.

Po przeniesieniu się Rządu Polskiego na Uchodźstwie do Londynu, prezydent, Władysław Raczkiewicz ratyfikował odtworzenie Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie. Tymczasowy statut Uniwersytetu został przyjęty pod koniec 1949 roku. Na mocy dekretu Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 15 grudnia 1952 roku Polski Uniwersytet na Obczyźnie uzyskał pełne prawa akademickie. Wydziały, które zostały utworzone na początku lat pięćdziesiątych, rozwijały się i częściowo zmieniły swoje nazwy w ciągu dziesięcioleci, dostosowując się do zmieniających się potrzeb.

Obecnie istnieją trzy wydziały: Wydział Humanistyczny, Wydział Nauk Społecznych i Wydział Nauk Technicznych.

Od swoich początków PUNO było instytucją, która stawiała sobie za cel przekazanie prawdy historycznej, mówiąc o tym, o czym nie można było mówić w Polsce powojennej.

Wydział Humanistyczny, działający nieustannie od 1952 roku, prowadzi stały program wykładów w ramach 3-letniego kursu kultury polskiej, który daje studentom możliwość uzyskania stopnia licencjata. Kurs kładzie nacisk na historię Polski, począwszy od X wieku, do czasów współczesnych. Równocześnie z programem licenciackim Uniwersytet umożliwiał − poprzez seminaria i wykłady − uzyskanie stopnia magisterskiego i doktorskiego. Te tytuły naukowe osiągnięte zostały przez studentów w trybie indywidualnym.

W ciągu swego istnienia PUNO nadało ponad 100 stopni magisterskich i 120 doktorskich. Przyznało także ponad 30 honorowych doktoratów wybitnym badaczom i uczonym z całego świata, głównie polskiego pochodzenia.

Tradycją Uniwersytetu jest zapraszanie do wygłoszenia wykładów wybitnych znawców z różnych dziedzin; np. cykl wykładów: „Transformacja ekonomiczna i polityczna w Polsce” wygłosili zaproszeni profesorowie z Polski, pracownicy Biura Radcy Handlowego przy Ambasadzie RP oraz profesorowie PUNO.

PUNO w ciągu ostatniego dziesięciolecia było organizatorem lub współorganizatorem wielu konferencji i sympozjów, np. „Poland-Polonia 1990-1996 − przeobrażenia społeczne”, „Mniejszości narodowe we współczesnej Polsce”, „Wspólnota Europejska i Polska”, „Polska ekonomia i członkostwo we Wspólnocie Europejskiej”, „20 lat pontyfikatu Jana Pawła II”, „ W hołdzie Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II z okazji XX-lecia pontyfikatu”. W Rzymie, w październiku 2002 roku odbyło się sympozjum przygotowane przez Zakład Biografistyki Polonijnej w Paryżu, a poświęcone „Polskiemu duchowieństwu w świecie. Historia i czasy współczesne”. W dniach 15-16 października 2004 roku PUNO współorganizowało wspólnie z Polską Akademią Umiejętności (PAU) w Krakowie konferencję na temat „Rola dawnej i nowej emigracji polskiej w warunkach Unii Europejskiej”. Konferencja zwołana została w celu przybliżenia działalności PUNO do programów PAU oraz harmonogramu prac Uniwersytetu Jagiellońskiego. Udział wzięło 5 wykładowców z Londynu i 8 pracowników naukowych krakowskiej uczelni. W pierwszym dniu konferencji udział wzięli, obok licznie zgromadzonej elity krakowskiego środowiska naukowego, rektor UJ prof. Franciszek Ziejka oraz konsul generalny RP w Londynie dr Tomasz Trafas. Wysoki poziom referatów i dyskusji zrobił bardzo pozytywne wrażenie na naukowcach krajowych. Kolejne podobne konferencje mają się odbyć w niedalekiej przyszłości.

W skład PUNO wchodzą dwie instytucje: Zakład Biografistyki Polonijnej w Paryżu, który regularnie wydaje kwartalnik biograficzny „Polacy w świecie”. Zakład ten zorganizował wiele sympozjów w różnych europejskich miastach, np. „Polacy w cywilizacjach świata”(Paryż), „Losy Polaków żyjących na obczyźnie i ich wkład w rozwój kultury i nauki krajów osiedlenia na przestrzeni wieków” (Rzym). „Losy Polek żyjących na obczyźnie i ich wkład w kulturę i naukę świata. Historia i współczesność” (Wiedeń), „Polacy i osoby polskiego pochodzenia w siłach zbrojnych i formacjach porządkowych państw obcych. Historia i Współczesność”(w kwaterze NATO w Brukseli).

Drugą instytucją jest Akademia Polona Artium (APA) w Monachium, działająca prawie 30 lat jako Wydział Sztuk Pięknych PUNO, która prezentuje wysoki poziom i przyciąga studentów nie tylko polskiego pochodzenia, ale również niemieckiego.

Od 1989 roku, gdy Polska uwolniła się spod wpływów sowieckich, po lata współczesne przynoszące przystąpienie Polski do NATO i do Unii Europejskiej, PUNO poszukuje nowych dróg kontynuowania swojej pracy akademickiej i badawczej dla dobra studentów mieszkających na stałe lub czasowo przebywających w Wielkiej Brytanii i także z korzyścią dla społeczeństwa polsko-brytyjskiego, wśród którego działa.

Latem 2002 roku został utworzony Zakład Współczesnej Kultury Brytyjskiej. którego celem jest wzbogacenie wiedzy Polaków o kulturze brytyjskiej i o Wielkiej Brytanii poprzez studiowanie rozwoju sztuki, kultury i przemian społecznych zachodzących w tym kraju.

PUNO planuje również międzykulturowe studia w Zakładzie Badań nad II Emigracją Niepodległościową (1939-1989), poświęcone badaniom politycznej, socjalnej i wojskowej działalności Polaków i ich instytucji w Wielkiej Brytanii, kontynuując badania już podjęte i prowadzone w Uniwersytecie. Głównym celem Zakładu jest analiza dokumentów dotyczących tzw. polityczno-socjalnego zjawiska II niepodległościowej emigracji polskiej w ciągu 50 lat jej istnienia na Wyspach Brytyjskich. Planuje się bliższą współpracę z Uniwersytetem Jagiellońskim. Jedną z form takiej współpracy była seria wykładów (wg. programu przygotowanego przez Zakład) we wrześniu 2004 roku w Londynie dla kilkunastu studentów specjalizujących się w kulturoznawstwie międzynarodowym z Instytutu Studiów Polonijnych i Etnicznych UJ, którego kierownikiem jest prof. dr hab. Grzegorz Babiński.

W ramach Wydziału Nauk Społecznych i Technicznych PUNO współpracuje ze Stowarzyszeniem Techników Polskich w Wielkiej Brytanii współorganizując cieszące się dużą popularnością comiesięczne wykłady popularno-naukowe z dziedziny techniki i nauki oraz ekonomii, które prezentują wybitni specjaliści zatrudnieni w brytyjskich instytucjach badawczych, przemysłowych, konsultingowych oraz akademickich.
Obecnym rektorem Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie jest prof. dr Wojciech Falkowski (jego sylwetkę prezentowaliśmy w poprzednim numerze w „Technice i Nauce” Nr 71/2002), a dziekanami są: prof. dr hab. Franciszek Karbownik − Wydział Humanistyczny i prof. dr inż. Stanisław Portalski – Wydział Nauk Technicznych.

O prestiżu tego uniwersytetu świadczy również liczba 38 doktoratów honoris causa nadanych wybitnym przedstawicielom nauki i kultury:

Doktorzy honoris causa Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie:
Profesor Zygmunt Nagorski. Nauki polityczne, 1969
Dr inżynier Władysław Wrażej. Nauki Techniczne-Chemia, 1969
Generał profesor Marian Kukiel. Prawo, 1970
Profesor Adam Pragier. Filozofia, 1971
Profesor Bronisław Hełczyński. Filozofia, 1971
Inżynier Roman Ludwik Wajda. Architektura, 1972
Prezydent RP Stanisław Ostrowski. Prawo, 1972
Profesor Oskar Halecki. Prawo, 1973
Mecenas Mieczysław Chmielewski. Filozofia, 1976
Generał Tadeusz Kasprzycki. Nauki polityczne, 1977
Tadeusz Reichstein. Nauka i Historia Naturalna, 1977
Henryk Michał Zygalski. Nauka i Historia Naturalna, 1977
Profesor Marian Bogusz-Szyszko. Matematyka i Historia Naturalna, 1980
Moller Christensen. Matematyka i Hist. Nat., 1980
Mgr Regina Opmanowa. Filozofia, 1980
Profesor Tadeusz Sulimirski. Matematyka i Hist.Nat., 1980
Profesor Tadeusz Bartoszewski. Filozofia, 1981
Mjr Józef Czapski. Filozofia, 1981
Inżynier Józef Maria Poniatowski. Ekonomia, 1981
Prezydent RP Edward Raczyński. Prawo, 1982
Sir Andrzej Panufnik. Filozofia, 1985
Profesor dr. Janina Heydzianka-Filatowa. Filozofia, 1986
Generał Klemens Rudnicki. Filozofia, 1987
Generał Stanisław Maczek. Ekonomia, 1987
Baroness Caroline Cox. Filozofia, 1987
Peter Bander van Duren. Prawo, 1989
John Tanner. Prawo, 1989
Profesor dr. Stanisław Świaniewicz. Ekonomia, 1990
Antonio de Sousa Lara. Prawo, 1990
Baliv Achilles de Laurant. Technika, 1991
Profesor Józef Bujnowski. Filozofia, 1998
Profesor Józef Jasnowski. Filozofia, 1999
Dame Cecily Saunders. Filozofia, 1999
Profesor dr Jan Woś. Filozofia, 2002
Płk. prof. dr Apoloniusz Zawilski. Filozofia, 2002
Profesor dr Józef Garliński. Filozofia, 2003
Redaktor Jan Nowak-Jeziorański. Filozofia, 2003
Profesor Józef Rotblat. Fizyka, 2004

Program Inauguracji Roku Akademickiego 2004/2005 w dniu 12 listopada 2004 roku:

Gaude Mater Polonia

Powitanie gosci:   JM Rektor PUNO prof. dr Wojciech Falkowski
Wykład inauguracyjny:   Pieśń o Ziemi naszej − z dziejów symboliki ziemi w literaturze polskiej XIX i XX wieku − JM prof. dr hab. Franciszek Ziejka − Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Nadanie doktoratu honoris causa:   Profesorowi Józefowi Rotblatowi –emerytowany profesor fizyki z London University − laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1995 roku
Laudacja:   prof. dr hab. Ewa Lewandowska-Tarasiuk z PUNO
Słowo Laureata:    
Wręczenie dyplomu habilitacyjnego:   dr Markowi Wrońskiemu przez dziekana Wydziału Humanistycznego – prof. dr hab. Franciszka Karbownika
Gaudeamus Igitur
KONCERT

[Uwaga: opracowanie redakcyjne T&N z opublikowanych materiałów PUNO]

   

 

 

|
STP
|
|
|
|
| linki | | archiwum |