TECHNIKA I NAUKA NR 71

Janusz Ptak
Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Polskich we Francji

POLSCY NAUKOWCY DYSKUTOWALI W LONDYNIE

Spotkanie 'Polsko-Polskie' w Londynie Naukowców z Kraju z Polskim Środowiskiem Naukowo-Technicznym z Wielkiej Brytanii.

Spotkanie odbyło się w dniu 19 maja 2002r. w Ognisku Polskim, z inicjatywy Stowarzyszenia Techników Polskich z Wielkiej Brytanii (STP), znanego z wielu inicjatyw promujących osiągnięcia Polaków lub osób polskiego pochodzenia w dziedzinie nauki i technologii, w ich krajach osiedlenia.

Tym razem dyskusja koncentrowała się nad możliwościami efektywniejszej promocji opracowań Polaków z Kraju na terenie Zjednoczonego Królestwa. Rozmawiano nad możliwościami wsparcia polskiej oferty naukowej (lobbingu) przez polskie organizacje naukowo-techniczne poza krajem w okresie przed i po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Okazją spotkania był przyjazd ponad 20-osobowej delegacji polskich naukowców do Londynu na specjalne zaproszenie rządu brytyjskiego, aby przedstawić ofertę współpracy naukowej w czasie Forum Nauki Polskiej (FNP), specjalnie zorganizowanego przez Office of Science & Technology Brytyjskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu wspólnie z polskim Komitetem Badań Naukowych.

W grupie naukowców z Polski znaleźli się: dr Krzysztof Czajka - Polska Akademia Nauk (PAN), prof. Andrzej Czyżewski - Politechnika Gdańska, prof. Józef Dubiński - Centralny Instytut Górniczy, prof. Marek Gromiec - Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, dr Marek Kępka - dyrektor Departamentu Współpracy z Zagranicą KBN, mgr Tomasz Leśniowski - Dep. Współpracy z Zagranicą KBN, dr Bożena Kostek - Politechnika Gdańska, prof. Włodzimierz Krzyżosiak - PAN, dr Joanna Kulczycka - PAN, prof. Tadeusz Kulik - Politechnika Warszawska, prof. Krzysztof Kurzydłowski - Politechnika Warszawska, prof. Jacek Kuźnicki, PAN, prof. Adam Lipowczan - Centralny Instytut Górniczy, prof. Michał Malinowski - Politechnika Warszawska, prof. Jacek Mączyński - Politechnika Kielecka, dr Jarosław Nabrzyski - Politechnika Poznańska, prof. Tadeusz Suski - PAN, prof. Andrzej Udalski - Uniwersytet Warszawski, prof. Jan Wójcik - PAN, dr Paweł Gierycz - Ośrodek Przetwarzania Informacji KBN.

Byli obecni także zaproszeni goście, m.in.: rtm Ryszard Dembiński - prezes Rady Muzeum i Instytutu im. Wł. Sikorskiego w Londynie, Piotr Kozerski - minister pełnomocny - Ambasada RP w Londynie, Monika Ławacz - pierwszy sekretarz d/s nauki i edukacji - Ambasada RP w Londynie, Janusz Ptak - wiceprezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Polskich we Francji, Andrzej Morawicz - prezes Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii, Jan Mokrzycki - sekretarz Generalny Zjednoczenia Polskiego w WB.

Spotkanie niedzielne z polskim środowiskiem naukowym z Wielkiej Brytanii, w przedzień Forum Nauki Polskiej pozwoliło wymienić poglądy na temat potrzeb oraz zbadania możliwości wykorzystania polskiej ekspertyzy w inicjowaniu oficjalnych kontaktów pomiędzy obu państwami.

Polacy i osoby polskiego pochodzenia zajmują coraz więcej poważnych stanowisk w brytyjskich uniwersytetach, ośrodkach badawczych oraz w dużych przedsiebiorstwach lub firmach konsultingowych, ciesząc się wysokim uznaniem w swoich miejscach pracy. Dlatego prof. dr Michal Kleiber, obecny minister Nauki i przewodniczący Komitetu Badań Naukowych przyjął zaproszenie Prezesa STP, prof. dra Ryszarda Chmielowca, aby rozważyć wspólnie możliwości wykorzystania istniejącego 'polskiego potencjału naukowego' zorganizowanego m.in. w Stowarzyszeniu Techników Polskich, Polskim Towarzystwie Naukowym na Obczyźnie (PTNO), czy też znanego Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO).

Dyskusja wskazała na istniejące kierunki potrzeb strony polskiej, szczególnie w inicjowaniu lobbingu w ramach projektów badawczych Unii Europejskiej (tzw. V i obecnie VI Frameworku), w którym Polska uczestniczy od paru lat, z wynikami lepszymi aniżeli uzyskiwane w swoim czasie przez np. Hiszpanię i Portugalię, chciaż można je poprawić. Inicjatywa dyskusji i wypracowanie formuły takiej współpracy może być tym cenniejsze, gdyż STP w WB zainicjowało w bieżącym roku koncepcje integracji polskich organizacji technicznych w formie Federacji Europejskiej w ramach odbywającej się debaty XXIII Kongresu Techników Polskich.

Spotkanie rozpoczęło się w południe, godzinną wizytą w Muzeum i Instytucie Sikorskiego, podczas której panowie rtm Dembiński i dr Stanisław Bogucki zapoznali zebranych z pamiątkami historycznymi (w tym z niektórymi polskimi wynalazkami wojskowymi; m.in. kopią 'Enigmy', wykrywaczem min oraz radarem okrętowym), znajdującymi się w zbiorach tego unikalnego muzeum.

Następnie, goście oraz członkowie STP udali się do znanego 'Ogniska Polskiego' na obiad. Po obiedzie nastąpila dyskusja, którą otworzył kolega prezes prof. dr inż. Ryszard Chmielowiec, witając gości z Polski, z innych organizacji Polonijnych (PUNO, PTNO, Zjednoczenie Polskie) działających w Wielkiej Brytanii, przedstawicieli Ambasady RP, zaproszonych naukowców z ośrodków uniwersyteckich niezrzeszonych w STP oraz przedstawiciela Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Polskich we Francji. Z kolei kolega dr inż. Jacek T. Gierliński przedstawił główne tezy dyskusji pod tytułem "Rola Polonijnych Stowarzyszeń naukowo-technicznych w procesie integracji europejskiej".

Wystąpienie kolegi dr Jacka T. Gierlińskiego

"Zaprosiliśmy Pana Ministra Nauki oraz Szanowne Grono uczestników Delegacji na Forum Nauki i Techniki Polskiej, aby wzięli udział w dyskusji z nami, członkami Stowarzyszenia Techników Polskich w WB na temat roli stowarzyszeń naukowo-technicznych poza Krajem. Zakres naszej dyskusji nie musi się ograniczać do obszaru WB i chciałbym z przyjemnością odnotować obecność w naszym gronie kolegi ze Stowarzyszenia Francuskiego.

Można na wstępie postawić pytanie - dlaczego teraz i dlaczego na taki temat? Oczywiście, bezpośrednim stymulatorem jest okazja wizyty Państwa w Wielkiej Brytanii. Ale spoglądając na szersze tło, można wymienić dwa powody:

1. W naszych stowarzyszeniach następuje zmiana pokoleniowa. Koleżanki i Koledzy, których rodowód emigracyjny sięgał lat wojennych, i którzy ciągle jeszcze służą nam swoim doświadczeniem i pomocą, mają coraz mniej sił i jest ich coraz mniej. Rola, dla której stworzyli Stowarzyszenie - opieka i pomoc w zdobyciu technicznego wykształcenia przez żołnierzy polskich, zdemobilizowanych w WB - została w znacznej mierze spełniona. My, młodsze pokolenie, jesteśmy im za to wdzięczni, i chciałbym im tą wdzięczność publicznie wyrazić. Wrócimy do tej sprawy na zakończenie naszego spotkania.
2. W pierwszych latach nowego stulecia stają przed nami nowe wyzwania, które scharakteryzowałbym następująco:
   • po pierwsze, istnieje konieczność współdziałania przy umacnianiu obecności polskiej nauki i techniki w WB, a szerzej w Unii Europejskiej, w sposób istotny i atrakcyjny. Podkreślam tu te dwa terminy: "istotny" - bo nie szukamy działań pozornych i "atrakcyjny" - bo chcemy przyciągać do naszego grona nowych członków. Stałe powiększanie naszych szeregów jest konieczne, jeśli chcemy aby nasza rola rzeczywiście dawała rezultaty.
   • po drugie, zmienia się sytuacja zewnętrzna. Polska przygotowuje się do przystąpienia do Unii Europejskiej. Nie ma wątpliwości, że z punktu widzenia polskiej nauki i techniki będzie to zmiana doniosła, stwarzająca wiele szans.

Na czym te szanse polegają? Naszym zdaniem, na otwarciu się możliwości prowadzących do znacznego poszerzenia kontaktów z nauką i przemysłami krajów członkowskich ogólnie, a WB w szczególności. Jaka może tu być rola dla stowarzyszeń naukowo-technicznych? Na ten temat właśnie chcemy dyskutować. Chciałbym jednak, jako wstęp do tej dyskusji, przedstawić w zarysie nasz pogląd. Otóż - oprócz roli kultywowania tradycji polskiej myśli technicznej w WB, sprawy, która jest poza obszarem tej dyskusji - widzimy tą rolę jako prowadzenie nieformalnej działalności lobbingowej, nastawionej na dwie zasadnicze dziedziny:

• pierwszą z nich jest ułatwianie nawiązywania kontaktów z odpowiednimi organizacjami w WB, zarówno naukowymi jak i przemysłowymi. Będąc tu zakorzenieni od lat, wiemy, jak wielką rolę w nawiązaniu współpracy odgrywa możliwość bezpośredniej, wprowadzającej rozmowy lub osobistego kontaktu z ludźmi odpowiedzialnymi za podejmowanie decyzji, na różnych szczeblach zarządzania. Jak istotne jest przedstawienie niezależnej opinii na temat potencjalnego partnera, pomagające w zrozumieniu jego motywów czy ograniczeń. Ci z nas, którzy pracują w firmach konsultingowych spędzają olbrzymią część swojego zawodowego czasu na rozumieniu wymagań przemysłu jeśli chodzi o zapotrzebowanie na nowoczesne technologie. Moim zdaniem, są to sprawy będące w Polsce we wczesnej fazie rozwoju.
• drugą jest informacja o różnego rodzaju mechanizmach, czy sposobach działania promocji nauki a także, co chyba bardziej ważne, o koncepcjach eksploatacji badań naukowych.
  

Aby nie być gołosłownym, wymieńmy kilka przykładów:

Z obszaru polityki naukowej:

• Foresight Technology Initiative (udział przedstawicieli przemysłu w prognozowaniu rozwoju),
• działalność ciał takich jak Science and Engineering Research Council (udział przedstawicieli przemysłu w opiniowaniu narodowych programów badawczych) czy,
• program Royal Society Industrial Fellowship (przepływ kapitału ludzkiego pomiędzy nauką i przemysłem).

Z obszaru szkolenia w zakresie eksploatacji badań naukowych:

• program Uniwersytetu w Cranfield, School of Management czy Science Research Policy Unit, Uniwersytetu w Sussex w zakresie finansowania i eksploatacji badań naukowych, ochrony własności intelektualnej lub zarządzania projektami naukowymi.

Wykorzystanie cywilnych osiągnięć naukowych w obronności:

• niedawna inicjatywa Ministerstwa Obrony WB dotycząca powołania Defence Technology Centres. Zatrzymajmy się na chwilę przy tym ostatnim przykładzie. Polska likwiduje większość specjalistycznych uczelni wojskowych. Zatem trzeba będzie odpowiedzieć na wyzwanie utrzymania dopływu i wykorzystania nowoczesnych technologii w obronności.
• nie wszystko przecież można, i nie wszystko chcemy kupować. Przy opracowywaniu własnych rozwiązań warto wiedzieć, jak wyglądają pomysły wdrażane gdzie indziej.

Wspominając o tych przykładach nie chciałbym stwarzać wrażenia, że nie doceniamy roli Sekcji Nauki przy ambasadzie Polskiej w Londynie. Raczej jestem świadom ograniczonych możliwości prowadzenia przez nich tzw. "research intelligence" i wyobrażam sobie naszą działalność jako dopełniającą.

Proszę Państwa! Do tej pory mówiłem o tym jak my, stowarzyszenia naukowo techniczne poza krajem, wyobrażamy sobie naszą rolę w przyszłości. Rola ta nie może być zawieszona w próżni. Musi być oparta na współpracy; takiej współpracy, która prowadzi do wzajemnych korzyści. Więc na zakończenie chciałbym powiedzieć jak sobie wyobrażam - w kontekście tego o czym tu rozmawiamy - rolę Państwa, naszych Gości z Polski, rolę KBN.

Ta rola jest właściwie jedna - efektywne skorzystanie z naszej oferty. Jak?

• poprzez informowanie (bezpośrednio przez Instytuty lub Punkty Kontaktowe Programu Ramowego);
• przez wciąganie do programów bilateralnej współpracy naukowej;
• przez angażowanie do spraw w kraju (np. opiniowanie projektów), przez korzystanie z usług doradczych (np. poprzez formę Doradcy Ministra).

Przedstawiłem Państwu ramy naszej dyskusji. Powtórzę - Stowarzyszenia Naukowo-Techniczne poza Polską jako promotorzy polskiej nauki i techniki.
Chcemy teraz słuchać Waszej opinii. Dziękuję za uwagę".

---

W późniejszej dyskusji padło wiele uwag i opinii na omawiany temat. Na jej zakończenie zabrał głos Pan Minister Kleiber, który obszernie przedstawił stanowisko KBN. Pan Minister podziękował za zaproszenie na dyskusję i wyraził zadowolenie z możliwości spotkania się z przedstawicielami polonijnych środowisk naukowo-technicznych w Wielkiej Brytanii. Odpowiadając na głosy w dyskusji Pan Minister wymienił następujące zagadnienia, w ktorych KBN chciałby widzieć udział środowisk polonijnych. Są one następujące:

• stworzenie listy ekspertów - potencjalnych recenzentów projektów naukowych KBN (z możliwie licznym udziałem osób znających język polski),
• udział w "feasibility studies" dotyczących możliwości wdrożeń projektów naukowych KBN,
• udział w przygotowaniu programu, głównie na zasadzie informacji o działalności w krajach członkowskich UE, dotyczącego prognozowania rozwoju technologicznego,
• pomoc w docieraniu do najlepszych zespołów biorących udział w Europejskich Projektach Ramowych,
• pomoc w znajdywaniu fundatorów stypendiów naukowych dla doktorantów z Polski,
• pomoc w ustalaniu priorytetów dla inwestycji offsetowych, związanych z kontraktami obronnymi.

Pan Minister podkreślił, że większość z wymienionych spraw powinny być podjęte w pierwszej kolejności jako inicjatywy KBN, z oczekiwaniem pozytywnego oddźwięku w środowiskach polonijnych.

Prowadzący zebranie kolega Wiceprezes dr Andrzej Fórmaniak podziękował Panu Ministrowi Kleiberowi i potwierdził gotowość STP do udziału w przedstawionych inicjatywach. Podkreślił on, że nie czekając na akcje KBN, STP będzie na własną rękę, oraz we współdziałaniu ze Stowarzyszeniami z innych krajów UE, poszukiwać możliwości podejmowania niezależnych inicjatyw, wychodzących na przeciw oczekiwaniom KBN.

Na zakończenie spotkania miała miejsce miła i wzruszająca uroczystość wręczenia przez Pana Ministra Kleibera, w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski koledze inż. Tadeuszowi Boguckiemu. Laudację kolegi Boguckiego odczytał wiceprezes STP kol. Kazimierz Mochliński.

Z kolei kol. prezes Ryszard Chmielowiec wręczył Panu Ministrowi Kleiberowi najwyższe wyróżnienie Stowarzyszenia - Honorową Złotą Odznakę STP w WB, przyznaną przez Zarząd Stowarzyszenia. Dorobek naukowy Pana Ministra Kleibera przedstawił kolega Jacek T. Gierliński.

powrót do spisu treści >>>